Sumer,Akad,Babil,Asur,Hatti-Hitit ve Eski Yunan (Greek),Roma
gibi medeniyet kurmuş asyatik kavimlerde
tanrı-tanrıça kültürü ismi alanlar aslında normalinde insan yani yer,
içer ağlar,güler evlenir aşık olur. Ama yeryüzündeki doğa ve hukuk gibi
konuların uzlaştırıcısıdır. İnsanlar dua ederken Allah’a yalvarırken bu
tanrı-tanrıçayı aracı koyarak yalvarır. Bakın Arap kavminden resul-elçi olan
Hz. Muhammed elçi olarak görevlendirilmeden
önce Araplardaki meşhur aracı put
isimli tanrıların en meşhurları Hübel,
İsaf, Naile , Men, Menat, Uzza gibi aracı putlar vardı. Kul,Allah’a isteklerini
iletmesi için Kabedeki putlara
sorunlarının çözülmesi noktasında putlara yalvarır,yakarırdı.Kulların
isteğinide Put(heykel) da güya ,Kulun
arzu isteğini ,Tek olanAllah’a bildirmiş oluyordu. Son resul-elçi olan Hz. Muhammed (sav) Allah tarafından görevlendirilince. Allah inancı,yani tevhid
noktasında teke indi. Resul,Aracısız ve
şirk koşmadan Allah’a yalvarıp dua edeceksiniz mesajını, tek ve sonsuz güç
sahibi olan Allah’ın kullarına ulaştırdı. Böylece tevhid inancı yani Allah’ı
birlemek inancı netleşti.
Sonuç olarak
eski çağda çok tanrılı din anlayışı Son
peygamber resulla beraber kalkmış . Çok
tanrıcılık yok oldu
22 Haziran 2012 Cuma
SUMER ve AKKAD’LARLA İLGİLİ TARİH VE DİL BİLİM ARAŞTIRMASI
SUMERLER: Mezopotamya
(Güney Irak’a) ya mö.3500 ile 2000
yılları arasında yerleşmişler. Sumer tarihi mö.3 binlerde başlar.Sumer şehirleri tapınakların çevresine kurulan evlerden oluşmaktadır.
Mezopotamya’da taş bulunmadığı için kerpiç ve tuğla imalatını öğrenip, ev ve
hayvan barınağı yapmışlardır.
İlk defa yazıyı kullanarak yazılı tarihi başlatmışlar.
Sumerler, halk arasında“kengerler “diye anılırlar. Mesopotamya ‘da Kengerler bin yıl yaşamışlar. Ön Asya uzmanı:
Landsberger; Sumerlerin Güney
Irak’a, Bahreyn ‘nin Tilmun
adasında geldiklerini söylemiştir.
AKKADLAR: Sami soylu bir ırktır. Tarih sahnesine Suriye’de
çıkmışlar.Savaşçı olan bir çöl halkıdır.
Akkadlar, Sumerleri yenip egemenlikleri
altına almışlar. Daha ileri gidip Anadolu’nun bir bölümünü ele
geçirmişler. Sumerler ile Akkadlar
arasında ırk çatışması çıkmamış. Akkadlar imparatorluk dönemlerinde
Sümerceyi hep kullanmışlar.
Sumer ve Akkad kavimleri çivi yazısı kullanmışlar. Bu
medeniyetleri arkeologlar gün yüzüne
çıkarmışlar. Çivi yazısını filologlar çözdükten sonra kelime ve metin
araştırmalarına başlayıp, bu dilleri konuşanların iç dünyasına nüfus etmişler.
Böylecede Assur-Sumer bilimi doğmuş oldu.
Bu tabletlerin çözümünde ,hukukçular, din tarihçileri,
zıraatçılar,madenciler,zoolaglar v.s ile işbirliği yapıldı.
Ölü dillerde telaffuz yoktur.Yani hangi aksanla konuşulduğu
bilinmez.Sadece karekter denilen
şekiller vardır.Bu şekiller ( karekterler)
latin alfabesine çevirilmiştir.
Yani ölü dillerin nasıl konuşulduğu
bilinmemektedir.
Lidya dili sağdan sola doğru yazılıdır. Ancak bu dilin %50
si çözülebildi. Kısaca hind-avrupa dil ailesindendir.
Heredot’a göre Yunanlılar yazıyı Fenikelilerden öğrenmişler.
Fenike alfabesi 22 harfli olup
adı Kuzey Sami alfabesidir. Bu sami alfabesi Mö.8.y.y sonlarına kadar
yaygın şekilde kullanılmış. En erken yunan yazısı gibi SAĞDAN SOLA doğru
yazılmasıdır. Buda bize alfabenin doğu kökenli olduğunu gösterir.Bir doğru ilave
İnsanlığın ilk çıkış merkezi doğudur.
Likya dili, hind-avrupa dil ailesindendir.Dil kısmen
çözülmüştür.
Şimdi aşağıda seçme
olarak Sümerce ve Akkkadça örneklerin Türkçeleride verilmiştir.
SÜMERCE-TÜRKÇE:
AZU: hekim
A.MA: ana
Bal: isyan etmek
BALA:saltanat yılları (akkatçası: palu)
DUMU: oğul, evlat
E: ev, mabet
EME: lisan,dil
GEME: kadın köle
GUD: sığır
HAR.RA: faizli borç.
İGİ: göz
KA: kapı // KA.GAL:
şehir kapısı
KARAŞ: karargah
KASKAL: yol,sefer.
MU: isim,ad.
MU: yol
MUSSA: damat
NUN: prens, hükümdar
NINDA: ekmek
SAL: kadın
SILA: kuzu
TILLA: sokak, meydan
TUR: küçük
UR:insan, er
ZAL:parlak
AKKADÇA –TÜRKÇE:
Ahu: kardeş
Ahu: yabancı
Alpu: öküz
Amelu: insan,er
Asu:hekim
Babu: kapı
Banu: bina etmek
bitu: ev
edu, idu: bilmek, tanımak
idu: kol
harranu: yol,sefer
hattu: asa, sopa
ibru / ebru: dost, arkadaş
imeru: eşek, eşek yükü
kamu:bağlamak
karasu: iftira etmek
kurunnu: şarap
lisanu: dil, lisan
mihru: akran,eşdeğerde insan
maru(mar’u): oğul, evlat
matu: ölmek
mutu: ölü
palasu: delmek, delik açmak
panu: ön, çehre
pu(KA): ağız
sagu: (kanuna göre) hareket etmek
şammu: ot,bitki.
Şibu: yaşlı, şahit.
Ummu: anne, ana
Zeru: tohum
HİTİT DEVLETLERİ ZAMANINDA
Kayseri, Kültepe dönemi takibinde
Çorum, Hatuşaş arşivinin tablet belgelerinden yararlanmak mümkün.
Özellikle şunu göz ardı etmemek lazım, Hitit belgeleri genellikle saray
tarafından yazdırılmış olduklarından, Hitit halkını ve cemiyetini değil,
yalnızca saray halkını yansıtırlar. Bundan dolayı kadınla ilgili araştırmalarda
sadece saray kadınlarına ve kraliyet
ailesi ve kadınları hakkındadır. “Demmekki burada halk yok sayılmaktadır.
Haliyle Hitit de kadınlar özgür ve esir diye iki büyük
sınıfa ayrılır. Hür hitit kadınları ise
kraliçeler temsil eder. Gerek mabetlerdeki
dini merasimlerde ve saraylardaki resmi kabullerde kraliçeler daima hazır
bulunurlar. Tablet belgelerde Şuppilulima ‘nın iki karısı olduğu
görülmektedir. Mesela II.Murşili’nin
vergi yolsuzluğu yaptığı ve karısını büyü yaparak öldürttüğü geçmektedir. Hatta kral Şuppilinin oğlu
babasını yolsuzluklarından dolayı mahkemeye vermiştir.
Kraliçe Pudu-Hepa dış siyasette kendisine düşen vazifeyi
yapmak ta. Mısır-Hitit savaşından sonnra Hitit kraliçesi Mısır kraliçesine
tebrik mektubu yazmıştır. Burada saray kadının önemi ortaya çıkmaktadır.
Mısır’la yapılan barış andlaşmasını desteklemek için Hattuşili
kızlarından birini Mısır kralı II.Ramses’e gelin olarak götürmüştür.
Hitit yasalarının pederşahı (ataerkil) kanunlara dayandığı göstermekte.
Hitit yasasında; baba isterse çocuklarını satabilir veya
tazminat olarak verebilir. Hititli koca
karısını başka erkekle yakalarsa,koca her iki suçluyuda isterse öldürebilir,
cezası yoktur”.Kısaca güç babada” Bu son madde , erkeğin kadın üzerindeki mutlak
hakimiyet sahibi oluşudur. Yine kadın mağdur.Hitit evlenme kanunlarında erkek kadını satın alabiliyor. Son olarak
boşanmalarda çocuklar babaya verilmekte,sadece anaya bir çocuk veriliyor. Çok
ilginç tablet belgede geçen bir masalda erkek karısına: “Sen kadınsın.
Kadınlığına göre bundan bir şey anlamazsın, demekte ve çocuktan başka her şeye
sahip olan Appu, oğlum yok diye acı çekmektedir. Hitit yasalarında erkek işçinin aldığı
ücretin ,yarısını ancak kadın işçi
almaktadır. Veraset kanunlarında erkeğin
tercih edilip edilmediğini bilmiyoruz. Bütün bu göstergeler Hitit toplumunun patriarkal(babaerkil)
olduğunu göstermekte.
Babili Anlama Rehberi
BABİL’İ NASIL
ANLAMALI?
Akadça olan Babil
adı ve Kur’an’da ki Babil adı, Bakara suresi 102 ile ve Mü’min suresi 36-37 de geçmektedir.
Kur’an’da Marut
isimli melekten söz edilmektedir. Mü’min de ise
Fıravun,; yetkili kıldığı yönetici
Haman’a kule yapması için talimat vermektedir. Bu eksende Bakara suresinde Hz.Süleyman’dan da söz edilmektedir. Bakara
suresinde geçen Marut isimli
vahiy meleği, Sumer biliminde Tanrı Marduk diye anılmaktadır
görüşündeyim. Ölmüş dillerin ses ve
aksanı bilinmemektedir.
Aslen Babil’de görevlendirilmiş
melektir. Ölmüş dil uzmanı filologlar,kutsal kitap Tevrat ve Ahdi- Atik’te Marduk diye okumaktalar görüşündeyim.
. Babil ülkesinin
sınırları, Mısır’dan Fırat’a kadar uzanan bölgeyi içinde bulundurmaktadır.
Babil kulesini yapın emrini veren Mısır
Fıravunudur. Babil; Mezepotamya’yı içine alan
Sumer ve Akkad topraklarında
Akad kökenli Sami soylu
kral Sargon mö.2300 lü yıllarda hükümdarlığı ele geçirerek Akat imparatorluğunu kurmuştur. Ayrıca Babil Irak’ta,Fırat’ın
kıyısında ilk çağ medeniyetinin merkezidir. O çağda halkı Süryanice konuşur.
Şimdi Babil şehrini
tarihi ve mimari olarak ele alalım.
Herodotos (Yunan tarihçisi mö.5.yy da yaşamış) Babil’i tanıtırken ihtişamlı
şehir olduğundan bahseder. Şehrin dış duvarlarının uzunluğu 80 km. duvar kalınlığı 25 metre ve duvar yüksekliği ise 97 metre olduğundan
bahseder. Yunan coğrafyacısı Strabon mö.I. yy da Babil’in kubbe ve sütunları
kerpiç ve pişmiş sırlı tuğlalardan yapılmış der. Ayrıca asvalt kullanıldığındanda
bahseder.O döneme ait arkeolojik kazılarda çıkan çivi yazılı tabletlerde mö. 23 yılın da kral Sargon’dan
bahsedilmektedir. “ Asur kralı Sargon’a
mö.8.yy da Seba krallığı haraç
vermektedir. Daha ilginci de kral Sargon Kaniş(Kayseri-Kültepe) de çıkan
Asur belgelerinde halkın kafa derisini yüzen insan diye geçer. En son Babil
kralı Hammurabi Babil’i imparatorluk
haline dönüştürmüştür. Hammurabi yasalarının yazılı olduğu yontulu taş blok,
Tanrı Marduk adına yapılmış anıtsal mabette durmaktadır. Hammurabi kanunlarının
temeli, Sumer kentlerinin yüzyıllardır
uyguladığı kanunlardan teşekkül ediyordu. Hammurabi sumer kanunlarını daha sertleştirdi. Bir
rivayete göre Babil kulesi ,mö.6.yy
da hüküm süren Babil kralı Nabukadnezzar
tarafından yapılmış. Diğer rivayete görede
mö. 8.yy da Asur kraliçesi Semiramis 5 yılda yaptırdığı
anlatılmakta.Kulenin yapılış amacı Allah’a ulaşmak için Sumerliler Tanrıları Marduk adına
yapmışlar. Babil: sumer dilinde Tanrı kapısı demektir. Kulenin yapılış amacı bir kısım arkeologlarca tapınak
değil yıldızları gözlem evi demektedirler. Kulenin alan ölçüleri, yüksekliği 20 metre genişliği 450 metre, uzunluğu 550 metre olup
yapı malzemesi kerpiç, renkli mozaik
tuğladan yapılmış. Babilliler mö.6.yy da
Süleyman mabedini yıktı. Babil halkı Sami soyludur. Kuleyi Asur imparatoru
Sargon ve Nabukatnezzar yıktırdı. Babil kralıda kuleyi yeniden yaptırdı. Pers
kralı Keyhusrev’de mö.5-6.yy Babil’i fethetti.
İslam tarihçisi Taberi;
Babil’de Nemrut kule yaptırdı.
Allah bu kuleyi yıktı diyor. O zamana
kadar Babil de aynı dil konuşan insanların dilini, Allah 72 ye ayırır.
Sonuç: 72 millet dahi elin yüzün yumaz değil. Diyen Hak aşığı Yunus, 72 sayısının Kur’an da
geçtiğini çok iyi bilmektedir. Ayrıca 72 sayısının çağlar boyu önemi devam etmektedir vede devam edecektir. O çağlarda Babil kültürü Güney Arabistan’a da
yayılmış. Kur’an-ı Kerim Babil meselesinden kısaca insanlığa nasihat etmştir.
Ayrıntısını araştırmacılara, düşeceği kanaatindeyim, doğru olanda budur.Arap
dili sami dilleri,yeni Babil,Asur, Arami ve Habeş dilleri grubundandır. Yine
Babil’de 72 rakamının sırrına dönelim.
Babil’de kule
yıkılıp,tek olan dilleri anlamını yitirip halk
lisanen anlaşamayınca kurdukları
medeniyet yok oldu. Babil’liler
yeryüzüne dağılmaya başlamıştır.
Dolayısıyla ”Tek dilleri parçalanan insanlığın dağılması doğrudur.Bu
dağılma Allah’ın insanlığın gelişmesi
için başlattığı bir ikramdır. Dağılmadan önce tek dil konuşan halk nefsine uyarak aklı sıra Allah’a mekan arz edip kule inşa ederek Allah’ı gökte aramaya çıkmaları, Allah’a karşı bir isyandır, kanaatindeyim.
Tabiiki Allah’ın hükmetmesiyle Kral Sargon
kuleyi yıkmıştır. Burada Babil ve
kulenin yıkılınca, halkıda yeryüzüne
dağılınca halk arasında kültürel ve dil açısından farklı medeniyetler
ortaya çıktı.,Halk birbirini anlayamayınca,
haliyle insan toplulukları zaman içerisinde birbirilerini
anlayabilecekleri bir dil geliştirip birbirleriyle yeniden yavaş yavaş tanışmaya
başladılar. Ayrıca uzun bir tanışma sürecinden sonra, daha önemlisi de farklı dil
ve kültüre sahip olan her devlet
zamanla bilim ve teknolojide ileri bilgiye ulaşıp birbirleriyle devlet düzeyinde tanışıp
görüşmeye başladılar. Bazı devletlerde
bilgi ve ileri teknoloji
üreterek dünya insanlığına hizmet etmeye başladılar. Yine
birbirinden antropolojik ve lisan
sayesinde devletler birbirlerine yaklaşıp tanışma bilgi
ve teknoloji transferi yaparak
ticareti geliştirmeyi başardılar. Allah
her şeyi bilen sonsuz güç ve kudret sahibidir.Misyonerler miladi 21.yy da İngilizce lisanını devreye
koyarak hala insanlığı tek düze getirmek
isteyen sivil toplum kuruluşları var. Bu sivil toplum yığınları , Babil’i iyi
anlamaya çalışmalılar. Çünkü tek düze
medeniyet kültür, teknoloji,beslenme gıda v.s de insanlığın intiharı demektir. İnsanlık yıkılan medeniyetleri, gelişen
gelişmiş bilgileri sayesinde yok olan medeniyetlerin yıkılış sebeplerini
öğrendiği zaman, Belkide insanlık her
şeyi kavrayarak metafizik anlamında
zaman ötesine geçecektir. O zamanda,
Mevlana’nın sema yapmasının,
zaman yolculuğu olduğunu anlayacaktır. Artık toplum mühendisleri dünyayı
iyi okumalılar. Allah her şeyin doğrusunu bilendir.
Üstat Said Nursi; Babil nemrutları ve firavunları yetiştiren ve dadılık edip emziren, diyor.
Babil şehrinin sur duvar kalınlığı 25 metre ve duvar
yüksekliği 97 metre olması imkansız olduğu kanaatindeyim.Çünkü Roma’ da
mimari taş ustalığı çok gelişmiş olduğu halde böyle abartılı rakamlara
rastlamadım.
Kaynakça:
(1)Kur’an-ı Kerim
(2)İbn Haldun, Mukaddime c.2,3.
SUMER ve AKKAD’LARLA İLGİLİ TARİH VE DİL
BİLİM ARAŞTIRMASI
SUMERLER: Mezopotamya
(Güney Irak’a) ya mö.3500 ile 2000 yılları
arasında yerleşmişler. Sumer tarihi mö.3 binlerde başlar.Sumer şehirleri tapınakların çevresine kurulan evlerden oluşmaktadır.
Mezopotamya’da taş bulunmadığı için kerpiç ve tuğla imalatını öğrenip, ev ve
hayvan barınağı yapmışlardır.
İlk defa yazıyı kullanarak yazılı tarihi başlatmışlar. Sumerler,
halk arasında“kengerler “diye anılırlar. Mesopotamya ‘da Kengerler bin yıl yaşamışlar. Ön Asya uzmanı:
Landsberger; Sumerlerin Güney Irak’a, Bahreyn ‘nin Tilmun adasında geldiklerini
söylemiştir.
AKKADLAR: Sami soylu bir ırktır. Tarih sahnesine Suriye’de
çıkmışlar.Savaşçı olan bir çöl halkıdır. Akkadlar, Sumerleri yenip
egemenlikleri altına almışlar.
Daha ileri gidip Anadolu’nun bir bölümünü ele geçirmişler. Sumerler ile
Akkadlar arasında ırk çatışması
çıkmamış. Akkadlar imparatorluk dönemlerinde Sümerceyi hep kullanmışlar.
Sumer ve Akkad kavimleri çivi yazısı kullanmışlar. Bu
medeniyetleri arkeologlar gün yüzüne
çıkarmışlar. Çivi yazısını filologlar çözdükten sonra kelime ve metin
araştırmalarına başlayıp, bu dilleri konuşanların iç dünyasına nüfus etmişler.
Böylecede Assur-Sumer bilimi doğmuş oldu.
Bu tabletlerin çözümünde ,hukukçular, din tarihçileri,
zıraatçılar,madenciler,zoolaglar v.s ile işbirliği yapıldı.
Ölü dillerde telaffuz yoktur.Yani hangi aksanla konuşulduğu
bilinmez.Sadece karekter denilen
şekiller vardır.Bu şekiller ( karekterler) latin
alfabesine çevirilmiştir. Yani ölü
dillerin nasıl konuşulduğu
bilinmemektedir.
Lidya dili sağdan sola doğru yazılıdır. Ancak bu dilin %50
si çözülebildi. Kısaca hind-avrupa dil ailesindendir.
Heredot’a göre Yunanlılar yazıyı Fenikelilerden öğrenmişler.
Fenike alfabesi 22 harfli olup
adı Kuzey Sami alfabesidir. Bu sami alfabesi Mö.8.y.y sonlarına kadar
yaygın şekilde kullanılmış. En erken yunan yazısı gibi SAĞDAN SOLA doğru
yazılmasıdır. Buda bize alfabenin doğu kökenli olduğunu gösterir.Bir doğru ilave
İnsanlığın ilk çıkış merkezi doğudur.
Likya dili, hind-avrupa dil ailesindendir.Dil kısmen
çözülmüştür.
Şimdi aşağıda seçme
olarak Sümerce ve Akkkadça örneklerin Türkçeleride verilmiştir.
SÜMERCE-TÜRKÇE:
AZU: hekim
A.MA: ana
Bal: isyan etmek
BALA:saltanat yılları (akkatçası: palu)
DUMU: oğul, evlat
E: ev, mabet
EME: lisan,dil
GEME: kadın köle
GUD: sığır
HAR.RA: faizli borç.
İGİ: göz
KA: kapı // KA.GAL:
şehir kapısı
KARAŞ: karargah
KASKAL: yol,sefer.
MU: isim,ad.
MU: yol
MUSSA: damat
NUN: prens, hükümdar
NINDA: ekmek
SAL: kadın
SILA: kuzu
TILLA: sokak, meydan
TUR: küçük
UR:insan, er
ZAL:parlak
AKKADÇA –TÜRKÇE:
Ahu: kardeş
Ahu: yabancı
Alpu: öküz
Amelu: insan,er
Asu:hekim
Babu: kapı
Banu: bina etmek
bitu: ev
edu, idu: bilmek, tanımak
idu: kol
harranu: yol,sefer
hattu: asa, sopa
ibru / ebru: dost, arkadaş
imeru: eşek, eşek yükü
kamu:bağlamak
karasu: iftira etmek
kurunnu: şarap
lisanu: dil, lisan
mihru: akran,eşdeğerde insan
maru(mar’u): oğul, evlat
matu: ölmek
mutu: ölü
palasu: delmek, delik açmak
panu: ön, çehre
pu(KA): ağız
sagu: (kanuna göre) hareket etmek
şammu: ot,bitki.
Şibu: yaşlı, şahit.
Ummu: anne, ana
Zeru: tohum
YAHUDİLİĞİN BAŞLANGIÇ TARİHİ
Başlangıcı kesin olarak bilinmemektedir. Hz. İbrahim ve kabilesinin “Ur” kentinden (Sumer
şehri), bazılarına göre Mö.2000 ile 1960 arası; bazılarına göre ise,Mö. 1750
yıllarına doğru Filistin’in Güneyine
yerleştikleri, daha sonra Mısır’ın nüfus
bölgesinde bulunan Gosen
havalisine,Mısır hükümetinin izni ile girdikleri, daha sonra da tekrar
Filistine döndükleri nakledilmektedir.
Kısaca Hz.Yusuf döneminde
Mısır’ayerleşen İsrail oğulları,Hz.Musa
zamanında Mısır’ı terkedişlerine kadar orada kaldılar. İsrail oğulları, Hz. Musa ile
Mısır’dan ayrılışları II.Ramses devridir.
Filistin’in eski halkları Kenanlılar, Mittaniler, Palestiler
ve Aramilerdir. Filistin’in İsrailliler tarafından fethi uzun zaman devam etti.
Bu arada Hitit imparatorluğu yıkılmış,
Mısır imparatorluğu ise büyük sarsıntılara düşmüştü. Mısır ve Hitit baskısının
kaybolduğu Filistin, ayrıca Batıdan yeni göçün (bunlara “Filistiler” deniz
adamları göçü adı verilmektedir)
tehdidi altındaydı. Bu şartlarında yardımıyla Yahudiler Filistine
yerleştiler.
Yahudilerin
Filistin’e yerleşmeleri kolay olmadı. Örneğin Kudüs, ancak Hz.Davut
zamanında alınabilmiştir.
Mö.926 dan itibaren Hz.Süleyman’ın halefleri arasındaçıkan
ihtilaflar, kanlı çatışmaları arka arkaya getirdi. En iğrenç ahlaksızlık ,hile, fuhşun her türlüsü
Yahudilerin hayatı oldu. Sonunda küçük beylik genişliğinde olan Yahudi
memleketi ikiye bölündü. Kuzey İsrail,Güney ise Yehuda adıyla anıldı.
MÖ. 721 de İsrail krallığı Asurlular tarafından yıkıldı ve
İsrail halkı sürüldü.
Yehuda krallığı ise önceAsur krallığına sığınmış ve ittifak
etmişti. Ancak Yahudilerden bazıları Mısır,bazıları ise Asur ittifakını
arzuluyordu. Mısır yanlılarının iktidara gelmesi üzerine,Asur m.700 de Kudüs’ü
kuşattı. Yaygın hastalık neticesinde kuşatma kaldırıldı. Sonuç olarak Mö.597 de
Babil, şehri kuşattı ve Kudüs teslim oldu. Bir kısım Yahudiler Babil’e götürüldüler. Ancak Mısır
yanlılarının isyanı üzerine, Nabukadnezar, yeniden Kudüs’ü işgal etti.
Arkasından mö.587 de şehir tamamen yakıldı , halkın çoğuda Babil’e götürüldü. Yahudilerin sürgün yılları, Med kralı Kurus’un Babil’i mö.530 da
yıkmasıyla son buldu. Kurus, Yahudilerin Filistin’e dönmelerine yardım etti.
Yahudilerin yeni hamisi İran’da yıkıldı. MÖ.5.y.y da Pers
kralı Darius,Hellenler tarafından yenildi. Daha sonra Filistin, Makedon ve Romalıların eline geçti.Makedonlar
döneminde Hellen medeniyeti Ortadoğuya yayıldı. İskenderiye kuvvetli bir
Yahudi merkezi oldu. Ve bu arada, Tevrat Yunancaya çevrildi.
Çok uzatmaya gerek yok, Roma Ortadoğuya hakim olunca Mö.63
de Romalı Pompeius Kudus’ü aldı çok geçmeden üç yıl sonra isyan çıktı. Bu
isyan yetmiş yıl sürdü. Ve General Titus
tarafından isyancılar ezildi. Bu tarihten sonra geri kalan Yahudiler dünyaya
dağıldılar.
Yeniden Filistin’e dönmek ve milletlere hükmetmek için tam
yirmi(20) asır, akla hayale gelmeyen mücadele tarzını yürüttüler.Kay:
Beynelmilel Yahudi,Henry FORD
HAMASİ: ABARTI demek
İLK ÇAĞ ANADOLU HALKININ KÖK BİLGİLERİ
İLK ÇAĞ
ANADOLU HALKININ KÖK BİLGİLERİ.
LUWİ’LER: kullandıkları yazı hiyeroglif yazısının
(kısaca H H yazısı denir.) gerçekte Luwi yazısı olduğu ve Luwi dilinde
yazıldığı doğrulanmış.
Anadolu’da
karşılaşılan ilk çağ kent ve yer adları ya Luwi’lerden( MÖ.3.bin ve 2.bin
yılında) yada, onların dilinden
etkilenmiş, daha sonraki(mö.1.bin yıl) güney ve güneybatı Anadolu halklarının
Lykia’lılar,Karia’lılar, Lydia’lılar,Mysia’lılar,Kappadokya’lılar,
Lykaonia’lılar,Kilikya’lılar )
kullandıkları nd/nth sesindeki
bulunan sözcükler Luwi dilin den gelmedir.
Luwi halkı
Anadolu’nun t am ortasından bir yatay
bir dikey çizgiyle dörde bölündüğünü düşünür. Şeklinde Güney batı
parçanın tümünde, ayrıca diğer parçaların ona yakın bölümlerinde yaşıyordu.
Kayseri yöresindeki Kültepe Höyüğünde bulunan Kaneş kentinde bile Luwi’ler, ya
çoğunluk yada Hitit’lerden sonra en önemli milli kesimdiler, dilleri
Hind-Avrupa dillerden.
Anadolu Luwi soyunun ve dilinin yayılma alanı.
Kuzey-batı ve Akdeniz kıyılarından Doğu ve Kuzeydoğu Akdeniz kıyılarına,
Çanakkale Boğazı girişinden Doğu ve Kuzey Karadeniz kıyılarına kadar pek çok
geniş alana göçlerle yayıldığı, oralarda bazı kıyı bölgelerini
Hellenleştirdiği, yine bazılarınıda yer
yer Hellenleşmiş odaklarla doldurduğu gibi, MÖ. 3 ve 2.bin yıllarda Ege Denizi
çevresi halklarının en önemlisi olan Luwi’lerde, batıda İtalya’dan Doğuda
Hindistan’a Güneyde Kıbrıs ve Filistin dolaylarından Kuzeyde Kırım Yarımadasına
kadar uzanan bölgede çeşitli yörelere yayılmıştır.
HATTİ’LER:
Anadolu yarımadası, komşu halklarca bile,Hatti diye anılıyordu. Hitit başkenti
Hattuşa adı, Hatti dilindendir.
HİTİT
ADININ KÖKENİ: Tevrat’ın İbranice
dilinde aslında “ht” halkı diye geçer.HT ile gösterilen, gerçekte Hatti adının
İbraniceleşmiş biçimi olan sözcük idi. İbranicenin yazısında sesli harf
bulunmadığından yalnız “ht” harfleri kullanılmış. Asur belgelerinde (tablet) bu
halk ve ülkesi, Heta diye anılır. Kendi
yurtlarında bir önceki sahiplerinin verdiği adı kullanarak. Hatti diyor.
Kendiside Hatti insanı diye adlandırıyordu. Tevratı Almancaya çeviren Martin
Luther, ht ile gösterilmiş sözcüğü, Hethit’ler diye; İngilizce ve Fransızcaya
çevirenlerde, Hitit ler diye adlandırmışlar. Bazende Het’ler, Het oğulları diye
anılıyor.
LYKİA
HALKININ KÖKENİ: Girit’ten gelmelerdir. Lykia adının anlamı: Teke yarımadası
diye andığımız Fethiye Körfezi Antalya Körfezi arasında bir U harfi biçimiyle
Akdeniz’e uzanmış Anadolu parçasdır.
LYKAONİA
HALKININ KÖKENİ :MÖ. 1.bin yıl Anadolu halkı Lykaonia’lılar. MÖ.2.bin yılında
tarihçi Xenofan; Konya-Karaman, Ulukışla yolunun izlediği yerlerden geçerek,
Konya’nın 160 km ilerisinde vardıkları bir yörenin, yani Karaman’ın 50 km kadar
doğu ve kuzeydoğusuna düşen konaklama yeri. III.Hattuşili’nin Konya ovası
güneyinde kurduğu Tarhundaşşa tampon devletinin başına getirdiği Kurunta’dan
sonra yerine geçen Ulmi-Teşup’la yapılan andlaşmada buralara Lukka ülkesi diye
anılıyor. Lykaonia halkının kökeni mö.2.binli yıllarda buranın halkı Luwi’ler
idi. Sonradan mö.1.bin de Hitit’ler geldi.---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
HELLEN
BOYLARI
•
AİOLOSLAR(yerleri İzmir-Edremit arası kıyı bölgesiyle Midilli adasında
yerleşmişler.
•
ION’LAR:(İon ağzıyla konuşan Hellenlere İon’lar denir. Bölgeleri
Yunanistan’da Attika’nın(üzerinde Atina’nın bulunduğu yarımada), Ege Denizinin
orta ve Kuzzey bölümündeki adalarda, yani yukarı İzmir Körfeziyle Büyük
Menderes ağzı arasında kalan kıyı bölgesinde oturuyorlardı.
•
DOR’LAR, yani Dor ağzıyla konuşan Helenler, Yunanistan’da
Peloponnesos/Mora’nın doğu ve güney bölgesi Ege Denizinin güneyindeki adalarda,
Girit’te ve Anadolu’nun ilkçağda Karia denen yöre kıyılarında, Bodrum
(Halikarnas) da,Datça(Knidos) adlı Datça yarımadasının ucuna taşınmış.
•
PAMFİLYA HELLENLERİ: Anadolu’da ilk çağın son bin yılında (her obadan
olanların yurdu) diye anılan yöre. Bugünki Antalya Körfezinin Kuzey ucunu
çevreleyen ova adını DOR boyunun her
obadan olanlar diye anılan özellikle Demeter’e tapan obasından almış değiller.
Pamfilya Hellenlerinden Side’liler, Helen dili ile yörenin Anadolu halkının
(Luwi dilinden gelme) yerli dilinin kırması bir dil konuşmakta idiler.
•
LELEG’LER :Yunanistan’ın doğu kenti Sparta’nın, Hellenlerden önceki
halkı,Leleg lerdi ve üstelik,Hellen mitologların tanıdığı ilk Sparta kralı
Lelex(yani Leleg) adını taşıyor.
Hellen halkının oluşmasına, Yunanistan'a ve Ege
Denizi adalarına yerleşmiş Leleg /Karia kökenli halkın katkısı.
•
PELASGOS’LAR: Hellenlerin, en çokda Ion’ların, özellikle
Atina’lıları soyu, geniş ölçüde,
Pelasgos’lara dayanıyordu ve bunu Hellenlerde biliyordu. Herodot’a göre
Yunanistan’daki Pelasgosların yurtlarından hiç ayrılmadıkları
söyleniyor.Sonuçta Anadolu kökenliler.
ARMANİYA’lılar:
Urartululardan sonra doğu Anadolu'da yüzyıllar
boyunca, anmaya değer bir yerli kültüre rastlanmaz. Ancak Hellen çağında Ermeni
halkı kendi devletini kurmuş. Hellenler Armenios’lar diye tanıdığı Ermenileri
Herodotos MÖ.5.yüzyıl olaylarını anlatırken, doğu Anadolu’nun İran bağımlısı
halkı olarak anıyor. Bunların Frigyalılardan oraya göçmüş bir bey olduğunu
söylüyor. Fırat ırmağı batı sınırları idi. Cizre-Siirt-Bitlis-Muş-Malazgirt
yolunu izleyen Ksenefon’da Ermeni halkıyla daha güneydeki Kardukh halkı
arasında sınırın, Bitlis dağları olduğu bugün biliniyor ki, Friglerin bir kolu
olan ön Ermeniler, önce Kappadokya’ya yerleşmişken, gerek kendilerine hısım
Trakia kökenli yaban sürülerinin gerek Kimmerlerin toplu saldırıları nedeniyle
Fırat'ın doğusuna çekilmek zorunda kalmış, oradaki Khalyb ‘lerle
Mossoynoikos’ları sürüp Karadeniz kıyılarına göçmek zorunda bırakmışlar.Daha
Herodot çağında (MÖ.5.yy) bile Fırat'ın doğusunu yurt edinmiş Ermeniler, bu ön
Ermenilerle aynı yöredeki daha eski halkların karışımıyla oluşmuş bir halk
niteliğindeydi. Karışımın yerli ögeleri, Hurriler gibi güneydoğu Anadolu
halkları; Anadolu’nun kuzeydoğusundaki Kafkas kökenli halklar ve diğer bazı
gelip geçici halklar (örneğin, mö.700 dolaylarında buralara uzanan Kimmerler,
zaman zaman bu yöreye akın düzenleyen Skyt’ler Van yöresinin eski halkı
Urartu’lar; Bitlis'in güneydoğusundaki dağlık yörede yaşıyan Kardukh halkı idi.
Ermeniler, kendilerine Hay derler.
URARTULAR: Asur belgel(tablet)lerinde Urartu
yurdunun ve halkının adıdır. Uruatru biçiminde geçmeğe başlıyor. Urartu halkı
diliyle,Hurri dilinin arasında yakın akrabalık var. Bu iki dil Asya dilinden ve
doğu Anadoluda daha sonra komşular,
Hind-Avrupa dilleri topluluğu içindeki Ermeni diline, Kürt dili Kürt diline hısım değildi. Urartular
Asur çivi yazısı kullanırlardı. Urartular kentleşmiş halk idi.
KARDUKH’LAR: Bugünkü Cizre ile Bitlis arasındaki
dağlık yöre Kardukların yurduydu. Ksenefon MÖ.401 yılında Kardukh yurdunda tek
bir kent yok.Halk köylerde otururdu. Çok ilkel halk idi. diyen Tarihçi
Ksenefon'dur.
Burada Kürt adının kökeni, eski Luwi yurtları kapsamında
bir çok kez karşılaştığımız. Gord- yada Gort kökünden türeme adlarla
bağlantılıdır. Gord dere, yada ırmak olabilir. Gordios, Luwi dilindendir. Kay:
Türkiye Halkınn İlk Çağ Tarihi.
B.UMA-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
TARİHİ
ETİMOLOJİK TÜRKİYE TÜRKÇESİ
Andreas Tietze
Faça (argo) yüz çehre ( Yunanca: Fatsa)
Fahreddin Kerim: argo) “küçük boy rakı şişesi”
kısa boylu psikiyatri hekimi.
Faka:yoksulluk.
Farfara: geveze
Fasid: kötü,uğursuz.
Fasıl: ayrılış.
Fatalist: kadere inanan.
Fenike: eski çağda Suriye’de bir devlet.
Ferfene: ortaklaşa yapılan yemekli içkili
toplantı.( Ilgın Mecidiye köyünde içkisizdi.)
Feriştah: bir işi en iyi yapan kimse.
Fetir: mayasız yufka ekmeği.
Fezleke: özet.
Fışkı: gübre.
Fingirdek: oynak, kırıtkan.
Firavn: Mısır hükümdarı. Kur’an’da geçer.
Firuze: mavi renkli kıymetli taş.
Fistan:
kadın etekliği
Fitre: Ramazan ayı verilen sadaka.
Fos: yanlış.
Fotin: bir cins kapalı kadın ayakkabısı.
Friz: mimarlık terimi duvarda sağdan sola uzanan
çerçeveli sahada resim veya kabartmalar.
İlvan: gösteriş,çalım,kibir.
İmbat: denizden karaya doğru esen rüzgar.
İmdi: şimdi.
İn: mağara.
İpleme: hesaba katmama.
İraz: yüz çevirme.
İrem: cennetle ilgili güzel bahçe.
İskemle:
sandalye.
Gacı: çingene kadın, Müslüman olmayan hacı.
Gaco/goca: kadın, kahpe.
Gala: resmi elbiseyle gidilen açılış töreni.
Galata: Cenevizlilerin İstanbul’danHaliç ile
ayrılan kolonisi.
Gavur: kafir. Farsçada, Gebr(ateş perest).
Gazal: ceylan,ahu.
Geber yatlık/yat geberik: yatsı yemeği.
Gebeş: hamile kimse, kısa boylu şişman, aptal.
Gebre: at tımarında kullanılan kıl eldiven.
Gem: atın ağzına takılan demir çubuk.
Gilar: kiler, kışlık kuru gıda saklama odası.
Gökçek: güzel,şirin.
Gügüm: bakır su kabı.
Güllab: gül suyu.
Habeşi:çok esmer.
Haham: Yahudi din adamı.
Halayık: mahluk, insan,halk,evde hizmet eden
yaşlı kadın köle.
Halaskar: kurtarıcı.
Halet: manzara, durum.
Hallaç: kıtık pamuğu ve yünü yayla kabartan
gezgin esnaf.
Hamayli: kola bağlanan muska, nişan.
Hande: gülüş, kahkaha.
Hanay/haney: iki veya çok katlı ev.
Hanedan 1: asıl,soy, aile.
Hanedar 2: hükümdarın mensup olduğu aile.
Hanekah: derviş tekkesi.
Hanende: şarkıcı, şarkı okuyan.
Hanzo: taşralı.
Haraç: bir çeşit vergi.
Harami: yol kesen hırsız.
Harım: sbze yada meyva bahçesi; tarla ve bahçe
etrafındaki çit.
Hasır: sazdan örülmüş yer örtüsü.
Hatun :kadın
Havra: sinagog, çok gürültülü yer.
Haymana. Göçebe yörük.
Haymana 1: tembel,yaramaz.
Hayta: güçlü kuvvetli ve iri yarı serseri.
Hedik: haşlanmış buğday.
Hedik 2. Ayağa giyilen kar ayakkabısı.
Heğri/heyri: Rumeli şivesiyle dikkat çekici alay
edilen özelliklerden.
Hergele: at veya eşeksürüsü.
Hergele 2: Terbiyesiz.
Herif: koca ,eş.
Herze: boşlaf.
Hipokrat. Mö.4.yy da ölen Yunanlı Doktor.
Hodul: kibir,kendini beğenen.
Horanta: evhalkı,aile.
Horyat/hoyrat: köylü,kasabalı, yontulmamış.
Ilgın/Ilgun: bir tür söğüt ağacı.
Iskata: dışkı.
İbran: Yahudi.
İfrit: çok kuvvetli cin.
İkircikli: kararsız,işkilli.
İkona: Ortodoks diniresmi.
İlegen:bir su kabı.
9 Nisan 2012 Pazartesi
UYGARLIKTA ÖNCÜ HATTUŞAŞ
Hattuşaş , ilk defa batılı gezgin Charles Texier tarafından m.1854 de bilim dünyasına tanıtılmıştır.
İlk kazılar M.1906 da Alman arkeolog Hugo Winckler ve İstanbul Müzesi arkeoloğu Theodor Makridi Bey tarafından başlamıştır.
Tevratta “Hititler” olarak geçen Mısır metinlerinde Heta diye adlandırılan Hititler , Anadoluda, Kızılırmak büklümü içinde yer tutmuşlardır.Çorum ili, Sungurlu ilçesinde bulunan Boğazkale, 4000 yıllık Hitit Devletinin başkenti olarak bilinmektedir. M.2000 lerde Anadolu’ya gelen Hititler, bir görüşe göre boğazlar yoluyla, diğer görüşe görede Kafkaslar üzerinden Anadolu’ya girmişler. Çoğu bilim adamlarınca, doğudan geldikleri, daha akla yatkın bulunmuştur.
Hitit toplumu, soylu bir aileden gelen Pithana adında bir önder derleyip toparlamış, torunu I.Labarna Hitit devletinin gerçek kurucusu olmuştur.
M.1600’ de Hititlerin başkenti Neşa şehrinden, Hattuşa’ya taşınarak Hatti dilinde olan Hattuş, Hititçe Hattuşa’ya çevrilmiştir. Hattilileri egemenlikleri altına alan Hititler, onların göktanrısının sembolü olan boğayıda kutsal bilmişler ve tapınmışlar. İmparatorluk ülkesini Mısır’a kadar genişletmiştir.
Hitit uygarlığını anlatan en önemli belgelerden çivi yazısıyla yazılmış tabletler, ikibine yakın tablet içinde, kral III.Hattuşili ile Mısır fravunu III.Ramses arasında imzalanan anlaşma, I.Hattuşili’nin akatça ve Hititçe yazılmış yıllıklarından en önemlileride ele geçmiştir. Hitit devleti iyi bir arşivcidir. Örneğin katı çamur halindeki kil üzerine yazılan çivi yazıları, fırında pişirilerek sağlamlaştırılmış, devlet arşivinde istiflenmiş.
KRAL KAPISINDA KÜKREYEN ÇİFTE ASLANLAR: Kapı sövelerinin her ikisi yanında kükreyen aslan ve gövdelerinin tamamına yakını bezenmiştir.Apotropaik köpekler gibi ürkütücü açık ağızlarıyla aslanlar, kötü ruhları korkutmak amacıyla, kapı bekçiliğine konulmuştur. Boşluk kral kapısı girişinde “kötü ruhlardan, halkını koruyan kapıda iki yüksek kabartma aslan heykeli bulunmakta.
Gök Tanrısı ve Güneş Tanrıçası adına yapılan bu tapınak; taş temeller üzerine kerpiçle örülmüş. Bu iki oda. Hitit tabletlerinde “Hitit ülkesinin Bin Tanrısı” olduğundan söz edilir.
Anadolu’nun antik halkı çok tanrıcılığa inanarak “ politeist” yaşamıştır.
Hitit Figürlerinin tümü tören giysili ve başlıklıdır. Giysiler ve başlıklar, figürün sosyal konumunu belirlemektedir. Giysilerinden anlaşıldığına göre uzun elbise, başındaki konik forumlu külah Hititlerin bir bölümünün Doğu kökenli olduğu kanaatindeyim.Çünkü devletin içinde çok ırkın ve dinin bir arada bulunması doğu kanaatını güçlendirmiştir.
Son kral II.Şuppilulıma zamanında büyük akınlarla gelen, Ege göçleriyle mö.1180 de imparatorluk yıkıldı. Ön Asya’nınsiyasi kaderinde rolü olan 2 bin yılın en büyük devletlerini ortadan kaldırmış.Onların yerine bir takım kabile devletleri olan Frigya ve Urartu devletleri kurulmuştur. Bu iki devletin etkisi arasındaki Kayseri ve Malatya bölgesinde Hitit devletinin kalıntısı olan Geç Hitit prenslikleri hayatiyetlerinin bir süre devam ettirmiştir. En sonunda Frigler Anadolu’nun kuzeyinde otura Galaskalarla birleşerek Hititleri tamamiyle ortadan kaldırmışlardır.
ŞAPİNUVA(Ortaköy-Kelkit vadisi): Anadoluya Kafkas yönünden gelen topluluklar Kelkit vadisi boyunca gelmişler. Kanyonların oluşturduğu topraklarda Hititler,Şapinuva kentini kurmuşlar. Kentin temel duvarları kazı çalışmalarında ortaya çıkarılmış; mozaik taş bağlama tekniğiyle örülmüş duvarlardır.
ERZAK DEPOLARININ temelleri hitit yapılarında taşla örülmüş. Taş örgülü duvarın üzeri ise çamur ve saman karışımı kerpiç malzemeyle örülmüş. Örneğin Şapinuva kentidir.Yapı içinde yangında kömürleşmiş ağaç kalıntıları, damların örtüsü kütük ağaç veyahut kiriş dediğimiz ağaçlardır.Duvarların ağaç hatıllarla desteklendiğini ortaya çıkarmış.
AlACAHÖYÜK Hitit medeniyetinin diğer önemli bir kentidir..Büyük bir tapınakalanı, ayrıca kapı girişinde sfenksler önemlidir
SAKCAGÖZÜ Aramlaşmış ve Assurlaşmış geç Hitit stilindeki kabartma kral Barrakab
canlandırılmaktadır.
AT: Geç Hititler atları özel usullerle evcilleştirip süvari ve savaş arabalarında kullanmışlar.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)